Haukur Hilmarsson – Fjármálaráðgjafi

Lítill hluti þjóðarinnar sækir sér aðstoð í fjármálum og þau sem sækja sér aðstoð eru flest of sein. Samkvæmt bandarískum ráðgjöfum í fjármálameðferð þá hefðu flestir sem til þeirra leita átt að panta fyrsta viðtal mörgum árum áður.

Ástæður þess að fólk sparar ekki er að mínu mati vegna þess að hvatinn í samfélaginu hefur hingað til verið lítill. Fjármál eru feimnismál og þeir sem eiga fullt af peningum eru litnir hornauga. Skynsamt fólk er líklegt til að fá á sig nörda- eða nískustimpil . En heildaryfirlit og skynsemi er samt eina leiðin til að eiga góð fjármál.

Ég á engan pening til að spara

Þetta viðhorf að geta ekki sparað heldur aftur af fólki að byrja að spara. Það upplifir að á meðan fjárhagsstaða þess er svona slæm þá taki því ekki að spara, það þurfi að nota hverja krónu í að lifa. En þegar fólk fer að safna upplýsingum og fá heildaryfirlit yfir fjármálin sín, til dæmis með Heimilibókhaldi Skuldlaus.is, þá fer það að geta endurskipulagt sig.

Þeir sem kunna að eyða pening eru þeir sem hafa yfirsýn, halda bókhald og velja hvert allur þeirra peningur fer áður en hann fer frá þeim. Þetta fólk velur vörur, þjónustu og verslanir byggt á yfirsýn og upplýsingum. Þau eyða skipulega og þau eyða í sparnað. Þau kunna að sleppa einhverju og spara í staðinn.

Fyrir stuttu mælti ég með að einstaklingur myndi hætta að nota debitkort og spara þannig allt að 30.000 krónur á ári sem annars færu í færslugjöld. Viðkomandi spurði mig strax til baka: “Hvað get ég svo keypt fyrir 30 þúsund á ári?” Skjólstæðingur minn er fastur í eyðsluhugsun og venjum. Hann kann ekki að eiga óeyddan pening, pening sem er verkefnalaus. Vandi þessa manns er hve erfitt er að standast freistingar þegar það er til peningur og vilja eyða sparnaðinum jafnóðum.

Sparnaður er ekkert annað en ógreidd útgjöld, peningur sem á eftir að eyða

Við þurfum að læra að spara eins og við lærum að spila á píanó eða aka bíl. Við notum upplýsingar og reynslu annarra til að temja okkur hegðunina að spila eða að aka bíl. Allir sem til þekkja vita að þeir sem æfa sig verða góðir ökumenn og þeir sem sem æfa sig verða góðir píanóleikarar. Enginn verður meistari í þessu við það eitt að lesa bók, reynsla og æfing er lykillinn.

Nokkar leiðir eru færar strax í dag. þau sem nota innkaupalista og skrá öll útgjöldin í heimilisbókhald finna breytingar á nokkrum dögum. Reynslan og hæfnin fæst aðeins með því að halda áfram að nota þessi verkfæri.

Skuldlaus.is er líka með póstlista og greinasafnið Sparikrukkan á heimasíðunni og er hún aðeins til þess að kenna okkur og hjálpa okkur að spara. Í hverri viku er birt grein með fræðslu og upplýsingum og áminningu um að bæta pening í sparikrukkuna. Smátt og smátt stækkar upphæð sparnaðar og eftir 52 vikur höfum við sparað 130.000 krónum.

Ekki geyma það að spara

The post Íslendingar kunna ekki að spara appeared first on Local Sudurnes.

Haukur Hilmarsson – Fjármálaráðgjafi

Þessi upplifun er þó eðlileg og í raun tengd taugakerfi líkamans. Líkaminn er kominn í stress-stöðu. Álagið að vera í skömm og tímapressu hefur vakið upp varnarviðbrögð sem kallað er baráttu- eða flóttaviðbrögð (e. Fight or flight response) og er milljóna ára gamalt varnarkerfi líkamans. Þegar líkaminn fær skilaboð um hættuástand býr hann sig undir að berjast eða flýja aðstæður. Hjartsláttur eykst til að auka blóðflæði. Adrenalín fer út í blóðrásina til að auka árvekni og skerpa hugsun. Líkaminn í orðsins fyllstu merkingu glaðvaknar. Líkaminn eykur blóðflæði út í hendur og fætur til að geta barist eða hlaupið og það útskýrir eirðarleysið sem hellist yfir okkur. Og til að auka blóðflæði og blóðmagn þá tekur líkaminn blóð frá meltingarfærunum. Það er ein ástæða þess að við missum matarlyst þegar við erum stressuð og einnig ástæða þess að við finnum til ógleði við mjög mikið álag. En líkaminn vill einnig aukið súrefni í lungun og opnar því fyrir öndunarveginn. Þegar það gerist finnum við til spennu í hálsinum. Við viljum loka ondunarveginum til að kyngja og borða en líkaminn vill opna. Þetta er kökkurinn sem við fáum í hálsinn.

Þetta getur verið upphafið af löngu og erfiðu stríði sem enginn sér eða finnur nema við sjálf. Á sama tíma og við viljum nota rökhugsun til að finna lausnir á vanskilunum þá finnum við um allan líkama yfirþyrmandi þörf til að hreyfa okkur. Hugurinn segir” OK, einbeitum okkur. Hvernig get ég reddað þessu vandamáli?” en tilfinningakerfið er ekki að hjálpa okkur að ná einbeitingunni. Við viljum stoppa og einbeita okkur en líkaminn er tilbúinn fara með okkur í 1500 metra spretthlaup, núna.

Staðan sem við erum í á þessari stundu er stress. Líkaminn hegðar sér núna nákvæmlega eins og við værum að  upplifa áföll eins og slys eða mikla sorg við dausfall nákomins ættingja. Munurinn felst þó aðalega í því að við sjáum þetta ekki sem áfall heldur sem skömm eða sektarkennd. Það getur leitt til þess að við leitum ekki aðstoðar heldur gerum okkar besta til að finna lausnirnar sjálf. Undir eðlilegum aðstæðum leitum við stuðnings en ef við skilgreinum tilfinningarnar sem skömm þá viljum við fela vandann. Það er síðan enginn hægðarleikur að fela vanda þegar við erum í stríði við líkama sem vill berjast og vera með læti. Í þessari stöðu verður ómögulegt að slaka á. Líkaminn er í viðbragðsstöðu og leyfir ekki svefn og meltingu. Við verðum andvaka. Og ég þekki fátt erfiðara en andvökunætur með fjárhagsáhyggjur. Það gefur mér margar klukkustundir einn með hugsunum mínum og áhyggjur um næstu skref.

Það getur því verið auðskilið hvers vegna við finnum skyndilausnir við skulda- og fjárhagsvanda. Peningalán getur nefnilega stoppað þessa líðan. Að fá lán í banka, verslun, hjá vini, ættingja eða leigusala gefur okkur þá tilfinningu að hættan sé liðin hjá. Okkur mun líða betur með aðstoð þessara ytri þátta en vellíðanin er skammvinn. Hún dugar fram að næsta gjalddaga. Þá má búast við að sama líðan taki við, jafnvel sömu óþægindi og andvökumætur allt þar til við fáum nýtt lán.

Aukin skuldsetning verður því skyndilausn til að forðast óþægilegu tilfinningar mínar.

Ef þú ert að upplifa þessa eða svipaða stöðu þá bíð ég upp á viðtöl og ráðgjöf um mannlegu hliðar fjármálanna. Ekki vera feimin við að leita nýrra lausna. Sendu mér póst á skuldlaus@skuldlaus.is og við finnum leiðir til að stoppa kvíðann.

The post “Ég þarf bara spark í rassinn til að halda mig við efnið” appeared first on Local Sudurnes.

Haukur Hilmarsson – Fjármálaráðgjafi

Ég hef mína tilgátu sem byggir á lögmáli Pareto – Að 20% af því sem við eigum notum við 80% af tímanum.

Nú ætlum við að taka þessa speki til athugunar með því að yfirfara geymsluna og fataskápana okkar.

Ef þú hugsar um það hvaða föt þú notar mest, hvaða skó, hvaða útiföt, og hvaða tæki og tól í eldhúsinu, getur verið að þú notir einhverja hluti miklu meira en aðra? Samkvæmt lögmáli Pareto þá er hlutfallið einmitt það að 20% af því sem við eigum notum við 80% af tímanum. Geymslan og skápar á heimilinu eru samkvæmt þessu lögmáli full af eigum sem við notum sjaldan. Það eru eigur eins og útilegubúnaður, sumarvara , reiðhjól, vetrarfatnaður, skíði, jólaskraut og þess háttar. Fataskápar eru fullir af sparifötum, aukafötum, og skóm. En hvað af þessu notarðu?

Verkefnið er einfalt. Við skoðum alla skápa og geymslur og við flokkum hvern hlut miðað við hvort við notum hann: Já -nei – kannski. Við tökum allt út úr fataskápunum og flokkum eftir því hvaða föt við notum, notum kannski, og notum ekki. Það sem við notum má fara aftur inn í skáp. Það sem við munum ekki nota, til dæmis föt sem við pössum ekki í, höfum aldrei notað, eða vitum annars að við munum ekki nota, setjum við í svarta ruslapoka. Þau föt sem við ætlum kannski að nota flokkum við í já eða nei. Aftur setjum við já-fötin í skápinn og nei fötin í svarta ruslapoka. Sömu aðferð beitum við á skóna okkar og útifötin.

Seldu það sem þú notar ekki

Skráðu allt á  sölusíður eins og Bland og á Facebook og rukkaðu að minnsta kosti 500 krónur á hvern hlut. Hver króna sem þú færð fyrir þessa hluti, föt eða skó sem þú notar ekki mun nýtast betur í annað. Ég mæli að sjálfsögðu með að þú sparir söluhagnaðinn í stað þess að kaupa meira af hlutum.

Það sem selst ekki getur þú farið með í næsta Rauða Kross fatagám eða gefið í uppáhalds góðgerðamálin þín.

Það eru margar aðrar eigur sem við erum hætt að nota. Þar má telja bækur, farsíma, og heimilistæki ýmis konar. Margt af þessum hlutum eru eigulegir og því hægt að selja fyrir ágætis verð.

Það sem við græðum á þessu er margþætt. Við tökum til, við losum okkur við óþarfa dót, og við fáum pening til að kaupa okkur eitthvað sem nýtist okkur. Og næst þegar þú ferð að kaupa þér eitthvað nýtt mundu þá eftir  80/20 reglunni – hve mikið munt þú nota þessa nýju hluti?

The post 20% af því sem við eigum notum við 80% af tímanum appeared first on Local Sudurnes.

Haukur Hilmarsson – Fjármálaráðgjafi

Ef við skipuleggjum hvernig við notum bílinn og látum þjónusta hann þá erum við öruggari og minni líkur eru á að hann stoppi eða bili.  Ef við hins vegar sinnum bílnum ekkert, förum ekki með hann í reglubundna skoðun, ef við látum ekki laga það sem bilar og ef við kaupum ekki bensín á bílinn þá mun hann að lokum stoppa. Og þá er líklegra að það kosti okkur meiri pening að komast aftur af stað en það hefði kostað að halda bílnum í lagi.

Fjármálin okkar eru eins og bíll. Ef við hugsum um þau þá virka þau. En á svipaðan hátt og með bíla þá er líklegt að eitthvað fari úrskeiðis ef við fylgjumst ekki með ástandinu. Það er því afar mikilvægt að við fylgjumst reglulega með því sem er að gerast og hugsum vel um fjármálin okkar. Stuttir vikulegir fjármálafundir geta skipt sköpum í fjármálum og samskiptum við maka, fjölskyldu og lánastofnanir. Við getum brugðist við strax og við sjáum eitthvað er varhugavert rétt eins og ökumaðurinn getur brugðist við þegar hann heyrir eða finnur að bíllinn er ekki að virka rétt. Fjármálafundur er líka eins og bensínmælir því við getum séð hvort peningurinn dugar út mánuðinn og brugðist við með því að spara eða auka tekjur til að ná endum saman.

Boðaðu þitt fólk á fyrsta fjármálafundinn í kvöld. Metið ástandið og takið ákvarðanir – það borgar sig.

The post Hugsaðu vel um fjármálin appeared first on Local Sudurnes.

Haukur Hilmarsson – Fjármálaráðgjafi

Á sama tíma og vani getur hjálpað okkur og gert daglegt líf einfaldara getur hann orðið til vandræða. Fjármál verða t.d. að vanda þegar þau verða að vana. Eins og með aðrar venjur mun heilinn hætta að hugsa því oftar sem við endurtökum hegðunina og sjálfvirkni undirmeðvitundarinnar tekur við. Við hættum að veita athygli því sem við erum alltaf að kaupa – aftur og aftur.

Hvað kostar 1 líter af mjólk? Hvað kostar samlokubrauð?

Fæstir muna nákvæm verð á þeim vörum sem eru af gömlum vana keyptar aftur og aftur. Við setjum mjólk og brauð í körfuna af því það er vani. Við venjumst því að mjólk og brauð kostar yfirleitt það sama og hættum að veita því athygli að verð fari nokkar krónur upp eða niður.

Oft er mesti sparnaðurinn í litlu daglegu hlutunum

Við sjáum sparnaðinn strax þegar við kaupum dýrar vörur á tilboðum en við spörum líka stórar upphæðir þegar við fylgjumst með verðum á þeim vörum sem við síendurtekið kaupum aftur og aftur. Það er 30% verðmunur á dýrustu og ódýrustu matvörubúðinni.

Skoðaðu Neytendavakt Skuldlaus.is og taktu þátt í að bæta útgjöldin. Þar er Matarkarfan sem uppfærð er mánaðarlega ásamt ábendingum um verð og þjónustu.

The post Fjármálavandi er hegðunarvandi appeared first on Local Sudurnes.

Hegðun okkar er í grófum dráttum þannig að við eyðum þegar við erum örugg og höldum að okkur höndum þegar við eru óörugg.

Haukur Hilmarsson – Fjármálaráðgjafi

Þessar endurteknu aðstæður í efnahagskerfinu getum við notað til að meta hvenær til dæmis næsta kreppa er væntanleg. Samkvæmt rannsóknum dr. Dan Geller (2) aðlagar fólk sig að fjórum stigum efnahagshringrásarinnar með því að endurtaka sex fjármálahegðunarmunstur – 3 tengd eyðslu og 3 tengd aðhaldi.

Langa megrunin

Í kreppu förum við í megrun, langa megrun. Við höldum að okkur höndum með því að sleppa öllum stóru hlutunum. Við kaupum okkur ekki nýja bíla eða stór heimilistæki eins og sjónvarp eða þvottavél. Við látum það sem við eigum duga og skiptum ekki út fyrr en við erum neydd til þess eins og þegar þvottavéllin eða bíllinn gefa upp öndina og það er of dýrt að laga það.

Litlu verðlaunin

Á sama tíma og við neitum okkur um stóru hlutina í löngu megruninni þá verðlaunum við okkur með litlum verðlaunum. Litlu verðlaunin eru alls kyns kaup þar sem við eyðum ekki um of, en nóg til að upplifa jákvæða tilfinningu. Dæmi um litlu verðlaunin voru jólagjafir árið eftir bankahrun en þá mælti Rannsóknasetur verslunarinnar með að gefa „jákvæðar upplifanir“ (3).

Neyslutogstreita

Við förum í gegnum neyslutogstreitu þegar við finnum fyrir breytingum í hagsveiflum. Þegar við finnum fyrir fyrstu skrefum efnahagsbata eða efnahagssamdráttar þá finnum við fyrir þessari togstreitu á milli þess hvort við eigum að eyða peningum eða spara. Í þessari innri valdabaráttu reynir mikið á sjálfstjórn okkar og hæfileikan til að standast freistingar og við spyrjum okkur spurninga eins og  „Á ég að kaupa þennan flatskjá eða bíða og sjá hvernig efnahagsbreytingarnar þróast?“

Hallarbylting

Þegar uppsveiflan er orðin staðreynd og við stefnum inn í góðærið verður hallarbylting. Löngu megruninni er lokið og fólk fer að uppfæra eigur sínar og fegra heimilið. Sala raftækja eykst og fólk fer að yngja upp bílaeign sína. Og svo tekur húsnæðismarkaður við sér. Þessi tími er oft kallaður “lífsgæðakapphlaupið” þar sem fólk velur bíla, heimili og vörur sem færa þeim ákveðnari og betri ímynd og stöðu í samfélaginu.

Vaxtakeppnin

Hluti af lífsgæðakapphlaupinu er að ávaxta fé sitt og eigur betur. Á góðæristímum er mikið úrval af tilboðum um fjárfestingar og því meira traust sem fólk hefur á góðærinu því meiri áhættu tekur fólk í fjárfestingum sínum. Það eru mestar líkur á yfirskuldsetningu á þessum tíma því að „þetta reddast“ hugarfar getur orðið ríkjandi. Einnig vegna þess að lánamöguleikar eru opnari og fleiri hjá fjármálafyrirtækjum á góðæristímum (4). Þekkt er að fólk gangi fram úr hófi og hagræði greiðslugetu til að standast greiðslumat eða fá lán samþykkt. Til dæmis með því að skrá eignir eins og bíla yfir á aðra eða fá lánaðar upphæðir frá ættingjum á meðan greiðslumat fer fram (5). Líklegra er að veðhlutfall húseigna fari upp í 100% og að aukning verði í kaupum á dýrum bílum á lánum. Vaxtakeppnin er „best, fottast og nýjast“ keppnin.

Peninginn undir koddann

Þegar góðærinu líkur verður niðursveifla. Í niðursveiflu fellur eftirspurn á vörum og þjónustu því fólk fer í togstreitu um hvort það eigi að eyða pening eða spara ef niðursveiflan verður dýpri. Margir bregðast við niðursveiflu með því að vilja koma eignum sínum í öruggt skjól. Ef traust fellur gagnvart bönkum þá tekur fólk peninga sína af læstum reikningum og sjóðum og í versta falli tekur sparifé sitt út. Þetta er kallað áhlaup á bankana (6). Einnig verður vart við að fólk eigi ekki aðgang að lausafé því margt af neyslunni var drifið áfram á lánum, kreditkortum og yfirdrætti á góðæristímanum (7). Fólk losar sig við eignir sem seljast illa í niðursveiflum og kreppum, svo sem dýra og eyðslufreka bíla, tjaldvagna og þess háttar (8).

Í framhaldi af niðursveiflum erum við aftur komin í löngu megrunina og hringrásin hefst á ný.

Heimildir:

• Seðlabanki Íslands
• Money Anxiety. Höf.Dan Geller
• is – jólaverslun 2009 og jólagjöfin í ár
• http://www.visir.is/38-prosent-aukning-innlendra-utlana/article/2005501240327
• http://www.ruv.is/frett/greidslumat-oll-trixin-i-bokinni
• http://www.ruv.is/frett/ahlaup-a-griska-banka
• http://www.mbl.is/greinasafn/grein/1222756/
• http://www.vb.is/frettir/10697/

The post Hegðun fólks í hagsveiflum appeared first on Local Sudurnes.

Haukur Hilmarsson – Fjármálaráðgjafi

Þegar við endurskoðum dagleg útgjöld okkar til að hagræða fjármálum okkar þá þurfum við að spyrja okkur hvernig við veljum okkar efnislegu lífsgæði. Eru þau raunveruleg eins og húsnæði, bíll, farsími og föt eða eru þau sýndargæði? Gætum við upplifað sambærileg lífsgæði og þægindi með minna húsnæði? Kæmumst við líka frá A til B á ódýrari bíl? Er hægt að hringja úr ódýrari farsímum og mega fötin vera seinni tíma tískuföt úr outlet verslun?

Mörg okkar falla í þá gryfju að halda uppi sömu hefðum og sömu viðhorfum þrátt fyrir að tekjur okkar hafi lækkað. Við „reynum“ að halda sama status með því að eyða í sömu lífsgæði og við gerðum áður. Mörg okkar husga að þetta sé tímabundið ástand, t.d. vegna barnaeigna, skyndilegs atvinnuleysis, eða vegna þess að við förum í nám. Mörg okkar halda áfram sömu hegðun án þess að hugsa út í það og elta bara gömlu ósýnilegu venjurnar sínar. Við áttum okkur ekki á að ef tekjur lækka um 50 þúsund krónur þá verða útgjöldin að gera það líka.

Hluti útgjaldalækkunarinnar er að minnka þennan kostnað – efnislegu lífsgæðin. Endurskoðaðu hvort þú getir búið í ódýrara húsnæði, endurskoðaðu hvort þú getir átt bíl sem ér ódýrari í rekstri, og hvort þú getir keypt svipuð föt ódýrari en dýru fatamerkin. Endurskoðaðu hvar þú kaupir í matinn og hvort þú getir keypt sömu vörur ódýrari annars staðar.

Ég mæli með að þú veljir efnisleg lífsgæði sem auka við þægindi hversdagins fremur en að velja lífsgæði sem bæta álit og viðhorf. Farsími er alltaf farsími sama hver framleiðandi hans er. Þú getur fengið farsíma sem kostar fimm sinnum minna en sá dýrasti en færir þér sömu þægindi og sá dýri.

Líðan okkar er mikilvægari og dýrmætari en efnishyggjan. Þótt okkur kunni að líða vel með að falla í hóp þeirra sem betur hafa það þá eru fjárhagslegt öryggi miklu stærra og áhrifameira en að aka „rétta bílnum“, tala í „réttan síma“ og klæðast nýjustu tísku.

Þú upplifir betri líðan þegar þú tekur ákvarðanir sem minnka fjárhagsáhyggjur þínar. Finndu hver þín líðan á að vera og hagræddu og minnkaðu kostnað án þess að skerða þægindin.

The post Efnishyggja – þægindi eða sýndarmennska appeared first on Local Sudurnes.

Haukur Hilmarsson – Fjármálaráðgjafi

Þegar við eru glöð og jákvæð eyðum við öðrvísi en þegar við erum niðurdregin og óhress. Þegar við erum jákvæðari þá setjum við okkur skýrari og raunhæfari markmið, við erum sjálfsöruggari og skipulagðari. Við erum viljameiri og höfum meira úthald.

Reyndar getur allt sem vekur jákvæðar tilfinningar leitt til sparnaðar þegar við horfum á hvernig tilfinningar hafa áhrif á hvernig við notum peninga. Erlendar rannsóknir* sýna að því minni  pening sem við eigum því sterkari verður tilfinningin að tilheyra.

Fjármálavenjur íslendinga kenna okkur síðan að peningar hjálpa okkur að tilheyra einhverjum hópum í samfélaginu. Hvort sem það eru tískufötin, farsímarnir, hverfið sem við búum í eða fótboltaliðið sem við höldum upp á þá erum við öll að finna okkur leiðir til að tilheyra. Það er út af þessari óþægilegu tilfinningu að vanta eitthvað, að tilheyra ekki, sem við  finnum leiðir til að yfirskuldsetja okkur.

Við erum félagsverur og okkur er eðlislægt að tilheyra. Nýttu ódýrustu leið sem til er og vertu innan um vini þína og ættingja.

Þegar þú last greinina hér að ofan er líklegt að einhver góður vinur eða ættingi kom upp í huga þinn – Hringdu í viðkomandi.

Gangi þér vel.

Haukur – skuldlaus.is

* Lea  og Webley (2006). Money as tool, money as drug: the biological psychology of a strong incentive. Behavioral and Brain Sciences, 29, 161-209

The post Sparnaðarráð vikunnar er að heimsækja vini og ættingja appeared first on Local Sudurnes.

Haukur Hilmarsson – Fjármálaráðgjafi

Ef við förum hrædd, reið eða sorgmædd til þjónustufulltrúa í viðskiptabankanum okkar þá eru miklar líkur á að við gerum óhagstæða samninga.

Þegar við erum hrædd, reið eða sorgmædd þá eru auknar líkur á að við opnum ekki gluggapóst eða förum ekki inn á netbankann okkar.

Við þurfum að hlusta á okkur sjálf og læra að bregðast rétt við. Við lærum af reynslunni og förum ekki svöng eða með þreytt börn í stórverslanir. Við lærum af reynslunni að hlaupa ekki í næstu tískubúð eða raftækjaverslun og kaupa eitthvað „gott“ um leið og við eigum aukapening. Ef við erum hrædd, reið eða sorgmædd að laga erfið skuldamál þá biðjum við þjónustufulltrúa banka eða innheimtustofnunar um allar upplýsingar skifaðar á blað eða prentaðar út. Svo förum við heim þar sem við fáum tækifæri til að drekka te og slaka á, skoða stöðuna, fá annað álit, og taka síðan ákvörðun um hvort samningarnir eða þjónustan sé hagkvæm og góð fyrir okkur eða ekki.

Ef við hlustum á hvernig okkur líður þá lærum við að takast á erfiðu aðstæðurnar.

The post Sparnaðarráð vikunnar er að hlusta á sjálfan sig appeared first on Local Sudurnes.

Haukur Hilmarsson – Fjármálaráðgjafi

Það er ekki nóg að horfa á verðmiðann ef þú ætlar að spara því ef matvöru er síendurtekið hent áður en hennar er neytt eða áður en hún klárast þá þarf að endurskoða innkaupin. Fyrsta skrefið er að spyrja sig í hvert sinn sem matur endar í ruslinu af hverju við erum að henda honum. Algengustu svörin við þeirri spurningu eru að við borðum ekki þann mat sem við kaupum, hendum afgöngum eða við kaupum of mikið í einu. Einnig að við verslum óundirbúið af handahófi og við kaupum mat sem endist ekki þann tíma sem hann þarf að endast.

Einfaldar leiðir til að snúa vörn í sókn eru að útbúa matseðil fyrir vikuna og kaupa inn eftir honum. Gera magninnkaup og nýta frystinn til að geyma brauð, mjólk, kjöt og fisk sem síðan er affryst daginn fyrir neyslu. Áætla líftíma á mat og ekki kaupa of mikið af ferskum vörum eins og ávöxtum því þeir eiga að klárast á örfáum dögum. Miðaðu magn við dagsetningar svo vörurnar klárist áður en þær renna út. Frystu afganga því þeir gætu nýst sem skyndibiti beint í örbylgjuofninn eða sem nesti í vinnu eða skóla.

Ef þú skráir niður það sem hent er gætir þú séð hvað þú kaupir of mikið af eða geymir of lengi. Nýttu þér það síðan næst þegar þú gerir innkaupalista. Matarinnkaup eru sá þáttur sem hvað auðveldast er að spara. Með því að fylgjast með neysluvenjum á þennan hátt gætu sparast töluverðar upphæðir á ári.

The post Skoðaðu ruslið appeared first on Local Sudurnes.

Haukur Hilmarsson – Fjármálaráðgjafi

Algeng lygi er þegar við svörum “Já, ég er búin/n að greiða þennan reikning” en sannleikurinn er að við gleymdum því eða frestuðum því of lengi.

Önnur algeng lygi er þegar við segjum “Já, við höfum efni á þessu” en sannleikurinn er að við munum finna leiðir til að redda þessu síðar.

“Mínir peningar eru þínir peningar”. Í mörgum tilfellum þá felur fólk ýmis konar kaup og eyðslu fyrir maka sínum. Þessir einstaklingar eiga falinn bankareikning, kreditkort eða felustað fyrir reiðufé sem það notar í sjálfa sig án vitunda maka.

Í grunninn er öll þessi lygi og feluleikir afleiðing á okkar eigin óöryggi. Þar sem fjármál okkar eru mikið til byggð á hegðun þá birtist vandinn oft í fjármálunum og oftar en ekki verður það til þess að flækja málin. Lausnin er að tala saman og skoða hegðun okkar gagnvart maka og þeim sem við viljum treysta.

Í vetur mun Skuldlaus.is vera með fyrirlestra fyrir hjón og fólk í sambúð um hvernig treysta má sambandið með því að vinna saman í fjármálunum. Senda má fyrirspurnir á skuldlaus(hjá)skuldlaus.is um hvar fyrirlestarnir verði haldnir og hvetja til að þeir verði haldnir í þinni heimabyggð.

Heimild: http://www.nefe.org/press-room/news/financial-infidelity-poses-challenge-for-couples.aspx

The post Sparnaðarráð vikunnar er að tala saman appeared first on Local Sudurnes.

Haukur Hilmarsson fjarmálaráðgjafi

Frestun án ástæðu er þegar við sleppum því að gera það sem við erum ekki vön að gera. Við viljum ekki stíga út úr þægindum okkar til að gera eitthvað sem okkur finnst óþægilegt eða skammarlegt. Óþægindin geta verið margskonar. Það er ekki bara óþægilegt að hafa samband við einhvern sem við skuldum pening heldur getur fólki fundist óþægilegt að borga jafnvel hefðbundna reikninga á gjalddaga. Margir upplifa eins og þau séu að tapa peningunum sínum og verði blönk ef þau borga reikningana í dag.

Ástæðan er oftar en ekki falin djúpt í hegðunarmunstri okkar. Á meðan fjármálin eru einungis tölur þá eru tilfinningar okkar að trufla jafnvel einföldustu verk.

Lausnin er skipulag. Skrá niður alla reikninga sem þarf að borga og skipuleggja hvernig og hve mikið þarf að borga. Á www.skuldlaus.is er ég með verkefni og fræðslu sem hægt er að nota til að byggja upp skipulag og fyrlgja því.  Um leið og við sjáum bókhaldið á blaði og hvernig það mun ganga upp hjá okkur að borga reikninga og eiga pening til að kaupa mat þá eigum við auðveldara með að taka ákvarðanir um að borga. Óttinn við að verða blankur í enda mánaðar er óþarfur því peningurinn dugar ef við höfum gert góða áætlun og gætum þess að fylgja henni.

The post Óþægindin geta verið margskonar þegar kemur að fjármálunum appeared first on Local Sudurnes.

Haukur Hilmarsson, fjármálaráðgjafi

Rannsóknir sýna að flestir upplifa aukna vellíðan við að kaupa hluti en að sú vellíðan verði skammvinn. Þeir sem kaupa sér lífsreynslu eins og að fara út að borða, læra á hljóðfæri upplifa lengur vellíðan en þeir sem kaupa hluti á borð við farsíma eða föt. En rannsóknir sýna einnig að þriðjungur þeirra sem eru óhamingjusöm áður en þau kaupa bæði hluti eða lífsreynslu eru áfram óhamingjusöm eftir kaupin.

Skýringuna má líklegast finna í að margt sem við veljum að kaupa á í raun ekki við okkur. Margt gæti átt vel við en aðeins með þeim tilgangi að tilheyra einhverjum straumum og stefnum meðal vina eða í samfélaginu. Við kaupum eitthvað sem er vinsælt þótt að við höfum í raun ekkert gaman af því. Einhverjir gætu kannast við að fá sama áhugamál og aðrir en það dagar svo uppi og áhuginn hverfur.

Lausn við þessu gæti verið að finna hluti og lífsreynslu sem á við okkur, eitthvað sem kveikir í okkur áhuga og drifkraft. Hér eru þrjár spurningar sem geta hjálpað okkur áður en við kaupum:

1. „Þegar ég hef keypt svona áður, hefur það fært mér hamingju?“
2. „ Hvernig manneskja er ég í dag? Hvað er raunverulega mikilvægt fyrir mig?“
3. „Hvernig manneskja vil ég verða? Hvaða ákvarðanir munu gera mig hamingjusamari í framtíðinni?

Rannsóknir sýna að því betur sem þú sérð fyrir þér hvernig þú vilt vera í framtíðinni því betri ákvarðanir tekur þú í öllum kaupum, bæði á hlutum og lífsreynslu.

Haukur Hilmarsson

Ráðgjafi í fjármálahegðun

www.Skuldlaus.is

The post Verðum við hamingjusamari ef við kaupum okkur eitthvað? appeared first on Local Sudurnes.

Haukur Hilmarsson

Tökum sem dæmi að við eigum nokkra ógreidda reikninga. Ef við borgum þá núna þá eigum við lítinn pening eftir og þá minnka tækifærin á að fá þau lífsgæði sem okkur langar í. Þá gætum við ekki farið í bíó, borðað góðan mat eða keypt  nammi. Við gætum ekki keypt föt þegar við viljum. Okkur líður eins og við höfum misst lífsgæðin sem gefi okkur tilgang og stöðu í vinahópnum. Í þessari stöðu er upplifunin að geta ekkert (vera blankur) óþægilegri en upplifunin að skulda reikninga. Við missum möguleikan á lífsgæðunum strax en óþægindi vegna ógreiddra reikninga verða ekki fyrr en seinna. Þess vegna viljum við fresta því að borga reikningana. Við viljum vera örugg og ekki blönk og styðja þannig við öryggistilfinninguna í dag.

Vandi okkar er að við ruglum saman raunverulegu fjárhagslegu öryggi (allir reikningar greiddir) og tilfinningunni um fjárhagslegt öryggi (geta notað pening). Hið fyrra er fjárhagslegt en hið seinna er tilfinningalegt.

Að tilheyra er eins og hamingjan. Það þarf ekki að kosta neitt að tilheyra. Einfaldir hlutir eins og samtal við vin getur fært þér tilfinningu um að tilheyra. Jafnvel bara símtal. Samskipti við aðra er grunnþörf okkar í að tilheyra. Finndu þínar eigin hugmyndir um að tilheyra án þess að það kosti um of. Gætir þú átt sömu vini þótt þú seldir dýra bílinn þinn? Ættir þú sömu vini þótt þú værir í ódýrari, jafnvel notuðum fötum? Mun maki þinn og fjölskylda elska þig jafn mikið ef þú útbýrð kvöldverð heima í stað þess að kaupa skyndibita?

Á meðan við náum ekki endum saman þá munum við halda áfram að velja á milli þess að greiða reikninga á réttum tíma eða að eiga pening til að finna öryggi. Til að ná endum saman er lausnin að skrá niður allt sem við gerum við peingana okkar og setja okkur síðan markmið um hvað peningurinn á að gera fyrir okkur. Til dæmis hvort peningurinn á að fara í reikninga eða önnur lífsgæði. Á heimasíðunni www.skuldlaus.is hef ég sett upp einfalt heimilisbókhald sem margir nota til að fá góða yfirsýn og umfram allt finna öryggi.

Ekki geyma það að bæta fjármálin.

The post Óþægilegu hlutar fjármálanna appeared first on Local Sudurnes.

Haukur Hilmarsson

Þegar við ráðstöfum ekki hluta tekna okkar til að byggja upp varasjóði og byggja upp eignasafn þá búum við til ákveðið, en oft ósýnilegt, óöryggi í fjármálum. Spenna og álag sem smitar út frá sér í daglegt líf og líklegt er að við festumst í hættulegri venju til að líða betur – við lifum hærra með tilheyrandi auknum kostnaði.

Ef við viljum verða ríkari þá þurfum við að horfa á hve mikið við höldum eftir. Hve mikið spörum við eða ráðstöfum skynsamlega til að auka tekjur í stað þess að standa í stað eða stofna til skulda.

Hamingjan
Hamingjan mælist ekki í magni eigna eins og ríkidæmi okkar. Ef við viljum auka hamingjuna þá skiptir máli í hvað við eyðum peningunum okkar.

Þegar við söfnum miklum eignum til þess eins að eiga þær gæti að fært okkur vanlíðan í stað hamingju. Við upplifum vissulega einhverja þægindatilfinningu við að eiga eða eignast hluti, en í vissum tilfellum getum við fengið aðra og meira gefandi upplifun ef við nýtum það sem við eigum til þess að lifa í stað þess að liggja á eigum okkar.

Síendurteknar áhyggjur og hrakfarir Jóakims Aðalandar gætu kennt okkur einmitt það að þótt þú eigir hálfan heiminn þá verðir þú ekki endilega hamingjusamari. Jóakim er oftar en ekki á nálum yfir að aðrir eignist það sem hann ýmist á nú þegar eða langar til að eiga. Ripp, Rapp og Rupp eru hins vegar dæmi um einstaklinga sem virðast njóta þess að fara með þegar Jóakim ferðast um heim allan í græðgi sinni.

Setjum peningunum markmið
Þegar við setjum okkur markmið um hvert peningar okkar eiga að fara þá er skynsamlegt að dreifa honum á marga sjóði. Aðalsjóðurinn er auðvitað fastar greiðslur um mánaðarmót og svo daglegt líf

The post Ef ég væri ríkur appeared first on Local Sudurnes.